Innovatie heeft alles te maken met vernieuwing. Elk vernieuwend middel dat bijdraagt aan succes kan daarom getypeerd worden als innovatie. Hiermee is het speelveld van innovatie veel ruimer dan uitsluitend technologische ontwikkeling.
Uit het onderzoek blijkt dat het eigen initiatief van de ondernemer van doorslaggevend belang is. Gemiddeld 87% van de ondernemers noemt dit als reden om tot innovatie over te gaan. Opvallend is dat regelgeving vanuit de overheid met gemiddeld 57% als tweede aanleiding genoemd wordt. Dit geeft aan dat het innovatieklimaat voor de Nederlandse horeca maar matig is. Het innovatieklimaat bepaalt de mate waarin innovaties in de markt een kans krijgen en worden afgedwongen of gestimuleerd. Of deze afgedwongen innovaties bijdragen tot verbetering van het rendement voor de ondernemers is maar zeer de vraag.

Eigen medewerkers spelen bij bijna de helft van de horecabedrijven een rol in het innovatieproces. Dit geeft direct het belang aan van een goed Human Resources beleid met aandacht voor teamwerk.

Innovatie is mensenwerk
Mensen inspireren elkaar. Leveranciers zijn vaak een welbekende inspiratiebron voor de ondernemers in de horeca. Maar de ondernemers moeten niet vergeten om medewerkers en gasten in het innovatieproces te betrekken. Medewerkers kunnen gestimuleerd worden om mee te denken over de bedrijfscultuur, de organisatiestructuur, de innovatiestrategie of deel te nemen aan netwerken.

Samenwerking
Het gemiddelde percentage bedrijven dat samenwerkt hangt samen met de mate van innovativiteit: van de laaginnovatieve bedrijven werkt maar 36% samen, van de gemiddeld innovatieve bedrijven 60% en van de hooginnovatieve bedrijven maar liefst 69%! Dit onderstreept duidelijk dat het innovatieproces niet in isolement kan plaatsvinden.

Er bestaat opvallend vaak een samenwerkingsrelatie met de leveranciers. Dit bevestigt de verwachting dat een groot gedeelte van de vernieuwing uit de hoek van de leveranciers aangedragen en bewust gestimuleerd wordt. Een andere interessante observatie is het feit dat 15% van de hooginnovatieve bedrijven samenwerkt met bedrijven uit andere bedrijfstakken en hun blik dus sectoroverschrijdend legt. Het leren en het toepassen van innovaties uit andere bedrijfskolommen werkt vaak verfrissend en leidt regelmatig tot nieuwe creaties.

Belemmeringen voor vernieuwing
De belangrijkste belemmering voor vernieuwing is gelegen in de financiering van het plan. Een andere belemmering vormt de wet- en regelgeving, die soms tegenstrijdig is. De hoeveelheid beschikbare tijd blijkt vaak geen problemen op te werpen.

Behoefte aan ondersteuning bij vernieuwing
De horecaondernemer heeft het meest behoefte aan informatie over subsidieregelingen, voorbeelden van vernieuwing/best practices en informatie over regel- en wetgeving. Informatie over opleidingen is van ondergeschikt belang.

Betere financiële prestaties
Uit onderzoek naar ondernemerschap blijkt dat van de onderzochte aspecten van ondernemerschap, juist innovatie de sterkste relatie heeft met de financiële prestaties van een horecabedrijf. Innovatieve ondernemingen hebben over het algemeen een beter rendement dan bedrijven die weinig aan innovatie doen. Koplopers op het gebied van innovatie behaalden een tweemaal zo grote omzetstijging en vaker winst dan achterblijvers op het terrein van innovatie gedurende de jaren 2002 tot 2004.

Gert van Ruler en Wim Waninge