Stel dat ik aan de slag wil als franchiser, maar ik heb geen diploma in de food-sector. Wat moet ik dan ondernemen alvorens ik kan starten?
In zijn algemeenheid is het zo dat er voor de meeste branches geen diploma’s meer vereist zijn om een winkel te mogen beginnen. Ook niet voor de (fast-)foodsector en dus ook niet voor franchiseorganisaties in deze sector. In het verleden moest je voor bijna alle sectoren én een vakdiploma én je middenstand (ondernemers) diploma hebben. Wel heb je wat uitzonderingen. Bijvoorbeeld in de fast-food is een diploma Sociale Hygiëne nodig en opticiens en drogisten hebben eveneens nog steeds een vakdiploma nodig.
Binnen franchiseorganisaties zul je als toekomstig ondernemer bekend gemaakt moeten worden met het systeem op basis waarvan de winkel geëxploiteerd moet worden. En dit is nu juist een van de grote voordelen van het franchisenemerschap; je stapt in een concept waarbinnen je opgeleidt en begeleid wordt. Deugdelijke werkende franchisegevers hebben dan ook opleidingsprogramma’s en stageperiodes die verplicht doorlopen moeten worden voordat aangevangen kan worden met het franchisenemerschap. Uiteraard zal een franchisenemer in de foodsector wel aan HACCP-eisen moeten voldoen en dat kan alleen indien hiervoor een opleiding/cursus doorlopen wordt. Toch blijft het aan te bevelen om je wel te laten opleiden en een vakdiploma te halen om je kennis gewoon te vergroten en dus een ‘betere ondernemer’ te worden.

Mag de franchisegever maximale verkoopprijzen voorschrijven en mij daartoe verplichten?
In zijn algemeenheid is het verboden om prijsafspraken te maken en dus is het ook verboden om maximum-consumentenprijzen verplicht voor te schrijven aan franchisenemers. De achterliggende gedachte is om de rechten van de consument te beschermen en deze tegen zo laag mogelijke prijzen producten en diensten te kunnen laten kopen. Dit geldt dus ook voor franchiseketens. De franchisegever mag franchisenemers echter wel tijdelijk verplichtingen opleggen die van doen hebben met het hanteren van maximumprijzen (mits dit in de franchiseovereenkomst ook zo afgesproken is). Deze maximumprijzen mogen alleen gebruikt worden in verband met het zogenaamde prijs-actiebeleid voor een beperkt deel van het assortiment. Vanuit de ketengedachte kan het namelijk niet zo zijn dat de ene vestiging wel met een aanbieding meedoet en de ander niet, vandaar dat de bovenvermelde uitzonderingsregel in het leven geroepen is. Nogmaals de verplichting om voor prijs-actiebeleid maximumprijzen voor te schrijven moet wel in de overeenkomst staan!

Mijn Milo is gevestigd in Hoogezand, nu is er een Milo vestiging geopend in Sappemeer, 2 km bij mij vandaan. Mag de organisatie dit zo maar doen? Ik wist van niks.
De meeste franchiseorganisaties hebben in de franchiseovereenkomst duidelijk vermeld staan of een franchisenemer exclusief een vestiging in een bepaald gebied heeft. Meestal wordt hierbij een plaats aangegeven, een wijk, straat of bijvoorbeeld een vermelding dat binnen een straal van 10 kilometer geen vestiging mag komen van de desbetreffende formule. Kortom u zult eenvoudigweg uw franchiseovereenkomst hierop na moeten slaan. In het algemeen mag gesteld worden dat de meeste succesvolle formules steeds minder exclusiviteit geven ten aanzien van de vestigingsplaats. In praktijk komt men er gaande weg pas achter wat de grootte van het achterland moet zijn om een vestiging van een formule met succes te exploiteren. Bij sommige formules komt het voor dat vestingen soms slechts enkele honderden meters van elkaar verwijderd zijn!
Wat ons betreft is er echter wel een plicht voor iedere fatsoenlijk werkende franchisegever om franchisenemers deugdelijk op tijd over veranderingen in het netwerk te informeren. Daar hoort zeker bij dat als er een nieuwe ‘buurman’ komt van de formule dat dat verteld wordt aan de huidige franchisenemers in aanpalende gebieden.

Mag de franchisegever 100% afnameverplichting voorschrijven? En mij verbieden bij andere leveranciers producten af te nemen?
Indien een franchisegever kan aantonen dat ter bescherming van de intellectuele eigendomsrechten van de formule en de hier aan ten grondslag liggende systemen en ten behoeve van het in stand houden van de gemeenschappelijke identiteit en reputatie van zijn franchisenet het noodzakelijk is dat hij zijn franchisenemers 100% verplichte afname van het assortiment moet voorschrijven, dan mag dat! En dan kom je uit bij het in franchiseland zo vaak vermelde Pronuptia-arrest.
In principe mogen slechts voor een periode van 5 jaar afnameverplichtingen boven de 80% van het totale assortiment opgelegd worden en moet na deze periode met wederzijdse wilsovereenstemming verlenging overeengekomen worden tussen de franchisegever en -nemer over dit te voeren assortiment. Er moet dan dus min of meer ‘onderhandeld’ worden over het vervolg tenzij hetgene dat bovenomschreven het geval is.
Wat is nu echter de praktijk; in een Hema winkel worden Hema-artikelen verkocht die alleen ingekocht kunnen worden via Hema of via collega franchisenemers. Voor een modewinkel van Esprit geldt waarschijnlijk precies hetzelfde. De consument verwacht dat assortiment dan ook aan te treffen en verwacht geen verrassingen van formule-vreemde producten. Van de franchisenemer mag in alle redelijkheid verwacht worden dat hij zo goed mogelijk werkt met het voorgeschreven systeem en dat hij in het Hema-voorbeeld zich niet gaat opwerpen als een soort van inkoper van Hema-vreemde producten want daar is niemand bij gebaat.