Kennelijk gaat het wel goed zo nu de gemeenten zich regelmatig voor het karretje van plaatselijke clubs laten spannen via twijfelachtige transacties met stadions. Allerlei lapmiddelen worden uit de kast gehaald om het zogenaamde professionele voetbal te laten aanrommelen.
De kern van het financiële probleem blijft onaangeroerd. Eigenlijk zijn er twee kernen. Ten eerste de veel te hoge lasten en vooral de overdreven spelerssalarissen en -bonussen. Ooit heeft iemand een dogma afgekondigd dat een voetbalprof op zijn dertigste jaar binnen moet zijn. Waar gewone stervelingen tijdens hun werkzame leven diverse malen van baan wisselen en vaak een totaal ander bestaan opbouwen, zouden voetballers een goddelijk recht hebben om op hun dertigste te kunnen rentenieren.
Waarom kan een voetballer niet een meer menselijk inkomen verdienen en na afsluiting van zijn sportloopbaan iets anders gaan doen? Hij heeft voldoende tijd en gelegenheid om zich hierop voor te bereiden. Waarom andere sporters wel? Misschien een functie voor een sportbond om sporters naar een nieuw bestaan te begeleiden? Het zijn zomaar wat vragen die opkomen.
Een tweede kern van de voetbalproblematiek ligt op het bestuurlijke vlak. Voetbal is een bedrijvigheid die uitblinkt in slecht bestuur, egotripperij en holle woorden. Bij alle financiële problemen die op de samenleving worden afgewenteld, schittert een overkoepelende en sterk sturende hand door afwezigheid. Waar zijn preventie en verbetering? De problematiek is niet van vandaag of gisteren maar bestaat al enige jaren.

En de politiek: die staat er bij en betaalt de rekening. Voetbal zou maatschappelijk te belangrijk zijn om te laten vallen. Menen politici dit echt? Terwijl geregeld meer mensen op het veld en in de organisatie rondlopen dan op de tribune zitten. Is hier echt sprake van maatschappelijke relevantie? Politici op landelijk en plaatselijk niveau moeten zich niet laten intimideren door keffende bestuurders en een handjevol onmaatschappelijke supporters. Durf een voetbalclub te dwingen om cijfers openbaar te maken en orde op zaken te stellen; er gaan miljoenen gemeenschapsgeld in. De totale staatssubsidie aan het voetbal bedraagt meer dan honderd miljoen euro per jaar, niet meegerekend de verkapte gemeentesubsidies, zogenaamde leningen, vastgoedtransacties, kwijtscheldingen van schulden en gratis politie-inzet.

Applaus voor De Graafschap uit Doetinchem, de club die de vinger op een belangrijke tere plek legt, namelijk de concurrentievervalsing die door deze handelingen wordt geïntroduceerd. Eindelijk een club die aan de gevel rukt van een bouwwerk dat een grondige renovatie nodig heeft. De Achterhoekse bestuurders hebben het grootste gelijk van de wereld. Wie zijn zaken op orde heeft zou worden gestraft. Ten onrechte. De Graafschap verdient navolging. Daarmee kun je een franchise opzetten. En dan krijg je de al lang vereiste centrale regie van het betaalde voetbal die naar rendabel voetbal kan leiden.

Franchising is een moderne vorm van bedrijfsorganisatie, die weliswaar in de detailhandel zijn oorsprong heeft, maar in de Amerikaanse professionele sport prima functioneert. De duidelijke centrale regie leidt onder meer naar een evenwichtige verdeling van sportief talent en ziet toe op de maximale salarispost per club. Hiermee wordt concurrentievervalsing tegengegaan en kwaliteitsverbetering van de competitie tot stand gebracht.
Meer spanning, meer kanshebbende clubs en dus meer interesse voor voetbal bij het publiek. En hogere inkomsten. We moeten af van een tweeslachtig systeem waarbij voor drie clubs andere normen gelden dan voor de rest, die slechts als figuranten mogen meedoen. Iedere club moet kampioen van Nederland kunnen worden.
Impliciet past de huidige exploitatieopzet van De Graafschap binnen een franchisemodel, want de club heeft de zaak financieel op orde en dat is hierbij het uitgangspunt. Hiervan kunnen andere clubs iets leren.

De huidige concurrentievervalsing door gemeentelijk ad hoc beleid nodigt bovendien de Europese Commissie uit in te grijpen. Een franchise met eerlijke en voor iedereen gelijke spelregels kan dit malheur voorkomen. Concurrentievervalsing wordt verder ingedamd door gelijke verdeling van de tv-rechten onder de deelnemende clubs. Hiermee wordt een verdere stap gezet naar budgettaire verbetering. Er is voor de tv bovendien geen reden meer om bepaalde clubs te bevoorrechten boven andere.
Binnen een franchise zou De Graafschap waarschijnlijk een hogere begroting bereiken, andere clubs zeker een lagere. Er komt een herverdeling van spelers, zodat De Graafschap als team beter zal kunnen presteren.
Te hoge spelerssalarissen kunnen direct aangepakt worden. Bang dat talent naar het buitenland verdwijnt? Rustig laten gaan. Ook daar begint de wal het schip te keren. Tientallen zogenaamde grote clubs hangen met hun nagels aan de rand. Het aantal werkloze voetballers is deze zomer gestegen omdat clubs hebben getracht de tering naar de nering te zetten om de noodzakelijke licentie te behouden. Het is nu een uitgelezen kans om voetbalproblematiek aan te pakken en op te lossen.
Geld is er, de UEFA stelt uit de zogenaamde Hattrickpot 1,7 miljoen euro beschikbaar voor bonden die aan structurele verbetering van het voetbal willen werken. Een aardig begin dus. Met Guus Hiddink als CEO. Leve De Graafschap.

Jan Bezemer

Eerder gepubliceerd in Het Financieele Dagblad van 4 juni 2003