Het is een echte uitdaging als je met je koffer Franchise University Nederland materiaal richting Rusland vertrekt om daar praktische lessen te gaan geven over franchising. Geen opgeklopte Amerikaanse verhalen, maar gewoon, nuchter en feitelijk. De bestemming is District Perm, een groot industriegebied in de Oeral op de grens van Europa en Azië. Een vindplaats van aardolie en met de grootste zoutmijnen ter wereld; maar ook met uitgestrekte wouden en een prachtige natuur. Economisch sterk en politiek stabiel. De stad Perm zelf heeft 1,3 miljoen inwoners. Doel van het bezoek is om het management en de staf van Alendvic Ltd op de hoogte te brengen van alle aspecten van moderne franchising en te onderzoeken welke groeikansen er voor hen zijn.

Chaotische detailhandel
Alendvic is franchisenemer en wel van drie uiteenlopende buitenlandse formules: Southern Fried Chicken (fastfood), Baskin & Robbins (ijs) en Kodak Express (foto afdrukservice). Het bedrijf bestaat tien jaar en heeft intussen in de regionale markt een respectabele plaats verworven. Als franchisenemer heeft men in totaal ruim veertig vestigingspunten die met succes in eigen beheer worden geëxploiteerd. En men wil verder.
Het is een uitzonderingsgeval in deze bedrijfstakken in Rusland. Op mijn zoveelste reis in dit immense land ben ik vooral chaotische taferelen in detailhandel en horeca tegengekomen. Overal verspreid vind je een ratjetoe aan winkels, stalletjes en kiosken die allemaal op een eigen wijze het hoofd boven water trachten te houden. Meestal alleenstaand, soms gegroepeerd in wat een warenhuis zou kunnen heten. Van enige conceptmatige benadering en marketing heeft men over het algemeen weinig kaas gegeten. Maar er is verbetering zichtbaar. De dominante 'Familie' supermarktketen heeft een klantenkaartsysteem en scanningkassa’s en tracht binnen de mogelijkheden een formule neer te zetten. Alendvic heeft ook een klantenkaartsysteem en een maaltijdbezorgservice. Met een Londense dubbeldekker promoot men het bedrijf. Twee mobiele verkoopunits brengen extra omzet op hoogtijdagen. Het is een toonbeeld van vooruitgang en professionalisme. Andere bedrijven trekken zich hieraan op. Inmiddels is er ook een Grillmaster en er zijn winkels van Bennetton, Mexx en Yves Rocher.

Maar het is nog een lange weg. In de inefficiënte distributie van goederen en diensten zoekt de Russische vrouw haar weg om op basis van een beperkt inkomen zoveel mogelijk waar voor haar geld te vinden. De jonge Russische vrouw is een elegante en zelfbewuste verschijning die vaak een gezin heeft en een drukke baan met verantwoordelijkheid ambieert. Het is niet overdreven te stellen dat de maatschappij voor zeventig procent op

Franchisenemer in Perm
Menig franchisegever zou schrikken bij het idee dat drie concepten broederlijk verenigd worden als de lokale markt en het aanwezige pand dit mogelijk maken. Dus Kodak en Baskin & Robbins zijn vaak tezamen een foto afdrukservice met koffieshop en ijssalon. Het ziet er zeer natuurlijk uit en het werkt. De klant houdt er van en besteedt meer. Als je dit ziet stel je je eerder de vraag waarom dat in ons land niet gebeurt. Ook zijn er combinaties van Southern Fried Chicken en Baskin & Robbins. Elkaar aanvullend en hier en daar met Russische elementen. De betrokken franchisegevers hebben er geen problemen mee en juichen de groei van de keten slechts toe. Uiteraard mits men bepaalde spelregels in acht neemt en hierop is controle. Met een beperkt inkomen is voor een Rus fastfood iets waarvan je moet genieten en waarbij je rustig een glas bier of wijn drinkt. Dus zijn de concepten aangepast aan de marktomstandigheden en daarbij vaart iedereen wel. Hoewel het ’s winters in Perm 40 graden vriest, gaat de verkoop van consumptie-ijs gewoon door.

Het seminar
En zo verscheen de staf van Alendvic in de vergaderruimte die als leslokaal ging dienen. Deze staf is een aardige afspiegeling van de rolverdeling in de Russische maatschappij. Van de zestien deelnemers zijn dertien deelnemers vrouw. Stel je die verhouding eens voor bij een themadag van de Nederlandse Franchise Vereniging. Het managementteam van Alendvic bestaat uit drie vrouwen en twee mannen. Inderdaad, in Rusland draait de vrouw aan de knoppen. Gedurende vier dagen schreef de klas zich de vingers blauw en de nieuwe schoolschriften vol met hetgeen ik bij de presentaties vertelde. Met vergelijkingen met ons land en op basis van bezoeken aan hun eigen zaken. Discussies en vragen? Erg weinig, want in Rusland is onderwijs een passieve bezigheid. Luisteren naar de docent, veel opschrijven en thuis nakijken. In individuele gesprekken komen er echter wel vragen en is de leergierigheid groot. Maar ook het zelfvertrouwen, want Alendvic is een modern bedrijf. Iedere medewerker krijgt bij de start in het bedrijf een boekwerkje met de geschiedenis, missie en visie, onderlinge relaties, functie ontwikkelingsmogelijkheden, presentatie, et cetera. Waar vind je dat bij ons? En een onderneming zet alleen zestien mensen op een cursus van in totaal vijfentwintig uur als men toekomst in zijn mensen en in franchising ziet.
Na afloop van het seminar volgt de uitreiking van de certificaten die vol trots door de deelnemers in ontvangst worden genomen. Ook voor de Franchise University zijn de grenzen weer verlegd.

En nu verder
Diverse grote en kleine buitenlandse -meest Amerikaanse- franchisegevers trachten in Rusland vaste voet aan de grond te krijgen. Met 148 miljoen inwoners en grote bodemrijkdommen een niet te onderschatten toekomstige markt. En Rusland is meer dan Moskou en Petersburg. Als er kleine Amerikaanse ketens penetreren, moeten er ook voor Nederlanders kansen liggen. Maar je moet er wel iets voor doen. Alendvic heeft zijn kennis intussen verrijkt en gaat verder op pad, op zoek naar nieuwe franchisenemers en zal zich via master-franchiseovereenkomsten ook als franchisegever gaan ontwikkelen. Met bestaande concepten en met nieuwe. De basis is gezond en dat zegt wat in een land waar bankieren onoverzichtelijk is, de rente vijftien tot achttien procent bedraagt en een middellange lening een looptijd van maximaal een jaar heeft. Maar Russische bedrijven hebben zich aan de barre omstandigheden van het economische klimaat leren aanpassen en groeien door.

Jan Bezemer