Ondernemersbloed is niet vreemd voor Kees-Jaap van der Kooi. Zijn overgrootmoeder had een zaak in steenkool en kruidenierswaren op het waddeneiland. Zijn grootvader had er een kruidenierszaak. Ook was zijn opa actief als voorzitter in het bestuur van inkoopvereniging Victoria waarvan hij tevens een periode waarnemend directeur was. Kees-Jaap zijn vader is jaren lid geweest van de inkoopcommissie speelgoed binnen Victoria en later Hobo-Faam. Op een gegeven moment is Victoria overgenomen door Hobo-Faam. Dat vormde weer de basis voor (Familux) Marskramer en Intertoys, nu twee van de formules van Blokker. Kortom, detailhandel werd er bij Kees-Jaap van der Kooi met de paplepel ingegoten.
In de zeventiger en tachtiger jaren leidde dat, onder leiding van Kees-Jaap zijn ouders, tot een warenhuisidee. “Verschillende formules liepen daar in geschakelde panden in elkaar over. Het was een soort mini-Bijenkorf,” blikt Kees-Jaap van der Kooi (36) terug. Maar andere tijden vroegen om een andere aanpak. De warenhuisformule werd losgelaten en er werd afscheid genomen van de Familuxformule. Verschillende panden werden verhuurd. Kees-Jaap concentreerde zich aanvankelijk op drie activiteiten: een schoonheidscentrum, een DA-vestiging en een Intertoys-winkel. “Het schoonheidscentrum werd door mijn moeder opgezet. Tegenwoordig is het operationeel management hiervan volledig bij ons geïntegreerd. In het schoonheidscentrum werken nu drie schoonheidsspecialistes. Het is een uitgebreid centrum met zonnebank, Ion-ozonbad, Formostar schoonheidsbehandelingen, computer gestuurd elektrisch ontharen, noem maar op. Een dergelijk centrum past alleen niet binnen een franchiseformule, wel wordt er intensief samengewerkt met het merk Lancaster.”

Intertoys & DA
Nadat Kees-Jaap in 1985 in deze bedrijven was begonnen als allround medewerker, werd hij in 1990 bedrijfsleider. In 1995 nam hij plaats in de directie. Middels een overname in 2000 is hij nu, samen met zijn vrouw Aafje (38), 100 procent eigenaar van de exploitatie en het onroerend goed.
Toen Kees-Jaap van der Kooi begon, kon hij dus de franchisevestigingen Intertoys en DA van zijn familie overnemen. In 1998 koos hij na afloop van het franchisecontract met DA voor Etos. Kees-Jaap van der Kooi geeft aan: “DA werkt met een ledenstructuur. Daar is op zich niets mis mee. Het is een inkoopcombinatie met een heel sterke overlegstructuur. Ieder lid kan en mag zijn mening inbrengen. Dat is heel democratisch en er zijn veel mensen die zich binnen een dergelijke organisatie thuisvoelen. Het nadeel daarvan is dat er veel tijd gaat zitten in dat overleg. Dus kon het gebeuren dat als er een nieuw plan of idee was, het maanden duurde voordat iedereen zijn zegje gedaan had over dat idee. Op dat moment was het idee al door de concurrentie opgepakt of was de trend voorbij. Aangezien ‘pappen en nathouden’ niet mijn sterkste kant is en onze marktsituatie sterk veranderde, hebben wij het roer na 24 jaar omgegooid. Etos is agressiever in de goede zin van het woord. Er wordt snel ingespeeld op ontwikkelingen in de markt. Dat spreekt me aan. Ik voel mij dan ook als een vis in het water bij deze enthousiaste club.”

Eiland
Ondernemer zijn op een waddeneiland heeft zijn charmes, maar is niet altijd even gemakkelijk. Kees-Jaap van der Kooi: “Het vereist een heel eigen aanpak. Wat in de rest van Nederland een succes is, hoeft hier nog niet te werken en omgekeerd. Op Texel wonen 13.500 eilanders. Daarnaast beschikt het eiland over een overnachtingcapaciteit van 43.000 toeristische bedden. Het eiland drijft op toerisme. Dat gaat gepaard met enorme pieken en dalen. De zomermaanden en de maand december zijn toptijden. Daar moet je het als ondernemer van hebben. De tussenliggende periode zijn de eilanders de belangrijkste doelgroep. De omzetverschillen zijn gigantisch. In een topweek kan het gebeuren dat de omzet negen keer zo hoog is als een week later. Daar moet je als ondernemer rekening mee houden. Flexibiliteit is daarom enorm belangrijk. Dat geldt ook voor de personeelsleden. Ze moeten bereid zijn om in rustige tijden wat minder uren te werken en bij topdrukte meer. Aan de andere kant moet je dat ook niet overdrijven. Het is niet zo dat een personeelslid de ene week niet werkt en de daaropvolgende week plotseling vijftig uur. Laat ik zeggen dat de arbeidstijden ongeveer met een kwart variabel zijn. Dat werkt in de praktijk goed. Wij prijzen onszelf gelukkig met een enthousiaste groep mensen die echt hart voor de zaak hebben. Duidelijkheid, respect en no-nonsense staan bij ons centraal.
Zo’n eiland is verraderlijk in die zin dat veel ondernemers zich erop verkijken. Ze komen hier een weekje met vakantie. Lekker zonnetje, veel toeristen. Ze denken dat het goud op straat ligt. Ze gaan dan informeren naar een pand en openen vervolgens een bedrijf. Maar het is niet altijd zomer. Je moet ook in de rustigere tijden kunnen overleven. Je ziet dan ook veel detaillisten na één of twee jaar weer vertrekken omdat ze het hoofd niet boven water kunnen houden. Ik ben hier geboren en getogen. Ik weet wat het is om zaken te doen in een omgeving waar je het moet hebben van het toerisme. De mogelijkheden zijn beperkt, dat geldt ook voor het opzetten van andere franchiseformules op dit eiland.”

Expansie
Twee jaar geleden nam Kees-Jaap van der Kooi contact op met een adviesbureau om zijn belangstelling te tonen voor een andere franchisevestiging. “Intertoys, Etos en het schoonheidscentrum liepen naar wens. De zaken waren goed geregeld en als ondernemer kijk je dan uit naar nieuwe mogelijkheden, nieuwe uitdagingen.” Dat werd de franchiseformule Runner%. Die waren op zoek naar een potentiële franchisenemer in Noord-Holland. Het klikte en sinds één jaar heeft Kees-Jaap van der Kooi zijn derde franchiseformule op het vasteland in Den Helder. Een heel andere branche met een totaal andere discipline. “Toen ik het voor het eerst hoorde, dacht ik bij het horen van de naam Runner eerst aan een winkel in sportschoenen. Van de meubelbranche had ik minder verstand,” erkent de ondernemer. “Maar dat is nou juist het voordeel van franchising. Als het concept goed is, kan je als ondernemer vertrouwen op de knowhow en ervaring van een franchisegever. Je mag verwachten dat ze hun zaken goed voor elkaar hebben. Daarbij komt dat mijn bedrijfsleider van Runner% wél uit de branche zelf afkomstig is. Op dit moment gaat het economisch niet zo best in de meubelbranche. Maar Runner% richt zich met name op de onderkant van de markt. Als mensen meubels kopen in deze tijd, dan is prijs een heel belangrijke aankoopfactor. Juist in dat segment scoren wij heel goed. Bovendien: de tijd dat je één keer in je leven een bankstel kocht, is voorbij. Mensen willen mede door allerlei tv-programma’s en woonmagazines regelmatig veranderen, hun inrichting van het huis aanpassen aan de trends van de tijd of de fase in hun eigen leven. Een bankstelletje hoeft geen tientallen jaren mee. Het moet er leuk uitzien voor een aardige prijs.”

Ondernemer
De vraag rijst waarom iemand met zoveel ondernemersbloed in zijn aderen toch kiest voor franchiseformules en niet voor het volledig op eigen kracht werken als detaillist. Kees-Jaap van der Kooi kan er smakelijk om lachen: “Dan wordt het zoiets als Van der Kooi Meubels of Van der Kooi Speelgoed. Ik ben ondernemer, geen winkelier. Begrijp me goed: ik heb niets tegen zelfstandige winkeliers die voor 100 procent zelf hun inkoop willen regelen, hun marketing en alles wat erbij komt kijken. Ik kan mij voorstellen dat je dat erg leuk vindt. Maar je hebt als kleine zelfstandige niet de tijd en gelegenheid om de halve wereld af te reizen op zoek naar nieuwe artikelen of diensten die je tegen de scherpste prijs kunt inkopen. In het algemeen vind ik het zonde van mijn tijd om het wiel steeds opnieuw uit te moeten vinden. Ook wanneer je verdere expansie zoekt is er in mijn visie geen betere manier dan te profiteren van de vele synergievoordelen die franchise biedt. Alle normen en waarden met betrekking tot bijvoorbeeld presentatie, P&O et cetera zoals de franchisegever deze toepast, kun je zo kopiëren. Op deze wijze krijg je ook geen eindeloze interne discussies over wat goed en fout is. Als je heel erg gespecialiseerd bent en klanten je weten te vinden, heeft franchise weinig toegevoegde waarde. Maar als je gebruik wil maken van de naamsbekendheid, kennis en ervaring van anderen en van de inkoopkracht, is franchise uitstekend.”

Franchisegevers
De verschillende formules hebben er geen enkel probleem mee dat de ondernemer ook met andere franchiseformules werkt. “Nee hoor, integendeel,” stelt hij vast. “Ze zijn juist heel geïnteresseerd naar mijn ervaringen met de andere formules. Ik ben hier dan ook altijd heel open in en ventileer duidelijk en opbouwend kritisch mijn mening. Ze hebben allemaal hun sterke punten en ook zaken die voor verbetering vatbaar zijn. Het sterke punt bij Intertoys is hun winkelautomatisering en administratieve afdeling. Bij Etos is het sterke punt de visie met betrekking tot ‘branding’ van Etos. En bij Runner% is het intermenselijke contact uitstekend. Daarbij moet ik wel aantekenen dat zo’n contact gemakkelijker te realiseren is tussen twintig franchisenemers dan wanneer je deel uitmaakt van een organisatie met enkele honderden franchisenemers.” Op de vraag welke punten er voor verbetering vatbaar zijn, antwoord Kees-Jaap het volgende: “bij Intertoys de interne opleidingen, bij Etos de interne communicatie en bij Runner% de winkelautomatisering.”

Advies
“Ik twijfel niet aan mezelf als ondernemer. De keuze voor franchise is een heel bewuste. Als je geen uitzonderlijk specialisme hebt, is het op den duur onvermijdelijk dat je je aansluit bij een bepaalde formule om te profiteren van hun schaalgrootte. Ook wanneer je de zaak uiteindelijk wilt verkopen, ben je vaak binnen franchise het beste af. Zaak is wel dat je de vernieuwingen in de formule goed blijft volgen en niet bang moet zijn om in de formule te investeren. Potentiële franchisenemers adviseer ik om als ze plannen hebben, te praten met bestaande franchisenemers, of juist met concurrenten van de beoogde formule. Mijn ervaring is dat ondernemers je open en eerlijk vertellen wat hun ervaringen zijn met een specifieke formule. Je moet als potentiële franchisenemer niet alleen afgaan op de mooie brochures die franchiseformules je sturen. Kijk om je heen, ga af op de formules die je aanspreken en drink een kop koffie met de franchisenemer. Op die manier kom je heel veel te weten. Bij ons staat de koffie (bijna) altijd klaar.”

“Doel is een gezonde groei van onze organisatie in de breedte of in de diepte. Het kan best zijn dat er op den duur meer franchiseformules bijkomen, of dat ik me juist beperk tot één of twee formules met meerdere vestigingen. In principe sta ik overal voor open. Ik voel me als een gast in een restaurant: ik proef als een echte Bourgondiër verschillende gerechten van de menukaart. Als iets goed smaakt en er is voldoende voorraad, dan kan ik lekker dooreten. Overigens, dit zonder de kwaliteit van zowel je eigen prestatie/presentatie als die van de franchisegever uit het oog te verliezen.”

Bert Jongen