Intres heeft een aantal franchise- en franchise-achtige formules want, zoals Jan Peter Karelse het formuleert: "er zijn zoveel vormen van franchising." Wat hem betreft, verdwijnt het begrip overigens uit het vocabulaire. "Franchise heeft een negatieve klank voor veel zelfstandige ondernemers, iets wat volgens mij niet meer is dan een vorm van koudwatervrees."
Karelse is heel helder in zijn standpunt over franchise, of, zoals hij het liever noemt: vormen van franchise. "In mijn optiek wordt er te vaak emotioneel gereageerd als het onderwerp ter sprake komt onder ondernemers, terwijl een wat meer rationele benadering absoluut op haar plaats zou zijn. De algemeen heersende opinie is, dat je jezelf als ondernemer overlevert aan een franchisegever en hiermee ophoudt wérkelijk ondernemer te zijn. Ik vind dit een begrijpelijke maar tegelijkertijd kortzichtige redenering, die gevolgd wordt door mensen die eens de moeite zouden moeten nemen zich in franchising en al haar varianten te verdiepen. Vanwaar deze eenzijdige benadering? Goed, een franchisenemer gaat bepaalde verplichtingen aan, dat is waar. Maar het omgekeerde gaat evenzeer op: ook de franchisegever heeft zich aan een aantal van tevoren opgestelde 'spelregels' te houden. Beiden hebben zowel rechten als plichten ten opzichte van elkaar. Je gaat samen een zakelijke verbintenis aan, in voor- en eventueel tegenspoed. En het aan handen en voeten gebonden zijn van de franchisenemer is zeer betrekkelijk. Een goede franchisegever laat ruimte aan de individuele deelnemers om bepaalde aanpassingen te doen om zodoende beter te kunnen inspelen op lokale marktomstandigheden. Ik aarzel dan ook geen moment om een franchisenemer een volwaardige ondernemer te noemen, die zijn eigen broek moet ophouden en zijn vingers steeds zelf bij de knoppen heeft. Als ik voor een zaal met honderd franchisenemers roep: 'U bent geen ondernemers', dan weet ik zeker dat ze me de deur wijzen. En terecht."

Samenwerkingsvormen
Jan Peter Karelse scheert in vogelvlucht over de Intres-organisatie, die zowel formuleleden telt als leden die niet gebonden zijn aan een formule.
Binnen de groepen, verdeeld over de divisies Mode/Textiel, Sport, Wonen en Media, bestaat er een groot aantal samenwerkingsvormen, van basis (bijvoorbeeld inkoop) tot een complete formule met een volledig uitgewerkte marketingstrategie.
Wonen telt 'Sleepy' en 'Runner' als sterke voorbeelden van franchise-achtige formules. De eerste, gericht op slaapkamers, is vooral actief op de Belgische markt (meer dan twintig winkels), de tweede, een meeneemconcept lowbudget-meubelen, groeit de laatste jaren sterk in Nederland. In de divisie Sport is momenteel een interessante ontwikkeling gaande, waarbij Intersport-ondernemers de stap naar franchise aan het nemen zijn. "We hebben hier flink over gediscussieerd met de leden," vertelt Karelse. "Het zijn met name de wat oudere ondernemers die moeite hebben met de overgang, die medio dit jaar moet zijn afgerond. Dan heeft iedereen naar verwachting zijn handtekening gezet." Intres wil, nog even bij Sport blijvend, niet afwachten tot grote buitenlandse namen de toon gaan zetten in de sportwereld. "We onderzoeken of we hier met zelf te ontwikkelen megastores een antwoord op kunnen geven. Het gaat erom, dat je als organisatie ten behoeve van je leden op het juiste ogenblik veel 'power' in de markt kunt brengen om geen aandeel te verliezen."
In de Mode zijn er eveneens ontwikkelingen gaande, zoals de samenwerking met de formule Setpoint en het opzetten van Kids Only-winkels, overgenomen van Peek & Cloppenburg.

Niets forceren
"Franchise is echter geen ultiem doel voor onze organisatie," stelt Karelse. "We hebben niet de illusie dat we in staat zullen zijn alle leden in groepen onder te brengen. Sommige ondernemers willen dat nu eenmaal niet, al ondervinden we dat de houding van de jongeren onder hen ten aanzien van nauwe samenwerking, wat franchise in feite inhoudt, wat minder krampachtig is. Zij zien in, dat het ook zo zijn voordelen heeft om een aantal ondersteunende zaken centraal te laten regelen om je zo volledig op de verkoop in de winkel te kunnen storten.
Nogmaals: franchise bestaat er in vele vormen en soorten, waarbij de een zich beter zal thuisvoelen dan de ander. Bovendien leent niet iedere branche zich voor franchise, waarbij ik in eerste instantie denk aan mode doordat vraag en aanbod zo sterk lokaal bepaald worden. In sport en bijvoorbeeld ook ondermode gaat dit veel minder op; in deze gevallen is centrale aansturing eenvoudiger. Wat we als Intres wél willen, is de samenwerkingsgraad in het algemeen verhogen waarbij je als het ware de 'karaktereigenschappen' van franchising gebruikt en doorvoert. Het proces forceren heeft echter geen zin, dat kan alleen maar tegen ons gaan werken."

Jan Peter Karelse besluit met een suggestie. "Misschien moeten we de beladen term 'franchise' maar niet meer gebruiken. Volgens mij halen we dan meteen een hoop kou uit de lucht."

Reinold Vugs