Natuurlijke voeding is booming business

Gewoon, lekker en goed. Onder dit motto brengt de Natuurwinkel, de franchiseketen van de Natuurvoedings Winkel Organisatie (NWO), biologische en biologisch-dynamische geteelde producten als normaal aan de man. Dat lukt steeds beter.

De marktaandelen van biologische producten stijgen elk jaar weer en natuurlijke voeding is in een alsmaar bredere laag van de bevolking gemeengoed aan het worden. Albert Heijn wil binnen enkele jaren alleen nog maar onbespoten producten in de schappen. Zuivel- en voedingsconcern Wessanen gaat nadrukkelijk kiezen voor speciale en reformvoeding. In de Daltonstraat 38 te Harderwijk kijkt NWO-directeur Frans Witteveen vanuit zijn bureaustoel glimlachend naar deze ontwikkelingen. Van concurrentie van de grote retailbroeders wil hij niet horen. "Integendeel. Het is prachtig al die aandacht voor onze branche. Het zal ons alleen maar meer omzet geven. Ik heb dat vanaf het begin gezegd. Aanvankelijk wilde een aantal van onze franchischenemers antwoorden met een prijzenslag, maar dat is niet de weg," stelt Witteveen. Cijfers van het CBL, Centraal Bureau voor Levensmiddelen, bewijzen zijn gelijk. De omzetstijging binnen de speciaalzaak of speciaalsupermarkt als de Natuurwinkel, die uitsluitend biologisch geteelde en geproduceerde producten aanbiedt, bedraagt 7,1%, tegenover 3,4% in de normale supermarkt. Het zijn cijfers die wel enige relativering vergen. Van alle verkochte voedingsmiddelen is 0,8% biologisch en daarvan wordt 0,6% verkocht in de Natuurwinkel en daaraan verwante zaken. Witteveen: "Voor 2004 streven we een verdubbeling van de omzet na, maar dan nog zijn we altijd relatief klein."

NWO innovatief
De NWO opende in 1999 9 nieuwe formulewinkels, dit jaar tot nu toe 14. Nederland heeft nog ruimte voor 75 van deze nieuwe formulewinkels onder de vlag van Natuurwinkel. De NWO heeft Nederland met 40 witte vlekken voor vestiging op de kaart gezet. Afhankelijk van het aantal inwoners van het gebied is berekend hoeveel omzet haalbaar is. Bij gebrek aan ondernemers of franchisenemers heeft NWO dit jaar drie goede vestigingsopties in witte vlekken moeten laten schieten. Het ging om twee locaties in de Randstad en één in het noorden van het land. "Ontzettend jammer," zegt Witteveen erover.

Ideale franchisenemer
Natuurlijk heeft hij gezocht naar antwoorden op het waarom. Van oudsher is het een branche met een idealistische achtergrond en idealisten zijn in beginsel behoudend, waardoor het imago naar buiten toe al gauw wat stoffig wordt. Hoe omschrijft Frans Witteveen de ideale franchischenemer voor de Natuurwinkel? "Het is vooral een winkelmanager met affiniteit voor het milieu en gezondheid. Laat ik het zo zeggen: het verwerven van productkennis is gemakkelijker dan het worden van een goede winkelmanager. Duurzaamheid en zakelijkheid bijten elkaar niet."
De NWO-directeur, die begin 1999 bij de franchiseketen van de Natuurvoeding Winkel Organisatie begon, zegt het met enige omzichtigheid. Sommige van zijn beslissingen zijn door een aantal oudgedienden best als pijnlijk ervaren. Het heeft tot afhaken geleid, maar uiteindelijk meer tot groei. Geld en veel energie is gestoken in winkelbegeleiding. De NWO telt inmiddels vijf van deze adviseurs. De nieuwe formulewinkels variëren in grootte van 150 tot 600 m² en voeren een assortiment van 4.000 tot 10.000 producten. Uitgangspunt is dat de consument in deze speciaalzaken al zijn dagelijkse boodschappen kan vinden.

Ketenkosten omlaag
Op het juiste moment lijkt de NWO van de grond te zijn gekomen. Nu de grote retailbedrijven zich ook op de markt van natuurlijke voeding richten, is het zaak om met sterke eigen benen stevig op de grond te staan. Na het ingecalculeerde verlies in het eerste NWO-jaar, een bescheiden winst voor 1999, voorziet Witteveen voor dit jaar opnieuw een beter bedrijfsresultaat. "Geld dat we hard nodig hebben voor innovaties om een serieuze marktspeler te blijven. Beetje bij beetje zullen we moeten opschuiven naar meer zakelijkheid, zonder daarbij het streven naar een duurzame samenleving uit het oog te verliezen. Missers worden steeds harder afgestraft. Zo kwamen wij er achter dat bij een gemiddelde omzetgroei van 30%, slechts 5% afkomstig was van nieuwe klanten. Dat hadden we niet verwacht en zoiets behoeft dan direct veel meer aandacht. Je ziet dat nu vertaald in onze advertentiecampage.
Om de concurrentie aan te kunnen moeten de ketenkosten omlaag. Naast de winkelbegeleiding is dat momenteel een speerpunt. We zien gelukkig dat grossiers steeds meer gaan samenwerken, waardoor kosten worden gedrukt," stelt Witteveen, die niets ziet in prijzenslagen. "Natuurlijk streven wij naar een redelijke prijs voor onze producten. Maar door de gebruikte grondstoffen, het bijzondere productieproces en de uiteindelijk geboden kwaliteit zal dat nooit een minimale prijs zijn. Je moet de consument steeds de meerwaarde kunnen uitleggen. In dat persoonlijke contact ligt onze kracht en uiteindelijk ook onze winst."

Bijdragen aan duurzame samenleving

Begin 1998 is de Natuurvoedingsorganisatie Winkel Organisatie (NWO) gestart. De Gimsel Winkelgroep, de Natuurwinkel oude stijl en de Groene Winkels waren de voorgangers, die de handen ineensloegen. Algemeen doel is een bijdrage leveren aan een duurzame samenleving.
De NWO is een BV en kent drie groepen aandeelhouders. De Coöperatie van Winkeliers, de Coöperatie van Grossiers (11 in aantal), die elk 47% van de aandelen bezitten, en de Triodos Deelnemingen met 6%. Nieuwe franchisenemers kopen een pakket aandelen ter waarde van ƒ 1750,00.
Aangesloten bij de NWO zijn formule- en basiswinkels. De formulewinkels hebben een moderne huisstijl met onder meer een uniforme pui en inrichting, basiswinkels nemen enkel diensten af van de NWO. Alle aangesloten ondernemers krijgen wekelijks een Weekbericht toegestuurd met het laatste nieuws.

'Duurzaamheid en zakelijkheid bijten elkaar niet'
'Gewoon, lekker en goed'

Arjan Nijdam 'natuurlijke' ondernemer

Arjan Nijdam boerde biologisch met thuisverkoop. Toen dat uitgroeide koos hij helemaal voor de verkoop met een professionele winkel. "Niet alleen praten over een betere wereld, maar er daadwerkelijk iets aan doen," zegt hij over zijn motivatie te kiezen voor een Natuurwinkel. Aan de Heereweg 13 in het Noord-Hollandse Schoorl ligt zijn winkel van 300 m². Naast een zelfstandig biologische slager, die de vleesafdeling runt, werkt Nijdam met 5 vaste medewerkers.
Nijdam laat zich omschrijven als een 'natuurlijke' ondernemer in de ruime zin van het woord. In januari 2001 start hij zijn zesde deelneming in een Natuurwinkel binnen de nieuwe formulewinkel. "Voor een startende ondernemer breng je naast vakkennis en ervaring geld in, hetgeen voor de bank een extra zekerheid betekent. Doel is steeds dat zijn startende partner hem na verloop van tijd uitkoopt. Tot op heden is dat drie keer gebeurd."
De winkel van Nijdam vormde vorig jaar de pilotwinkel voor de nieuwe formulewinkel "Natuurwinkel" van de NWO. Hij heeft er geen spijt van. "In de oude opzet lukte het mij niet de besteding per klant omhoog te krijgen. Met de nieuwe formulewinkel ging die besteding in het eerste jaar van 17 naar 20 gulden per klant per week. Inmiddels bedraagt het 21 gulden. Een betere routing naar afdelingen, die duidelijker worden onderscheiden en een overzichtelijke productpresentatie dragen daar allemaal toe bij. Wat tegenvalt, is de aanwas van nieuwe klanten. Dat gaat niet vanzelf. Je moet je levensfilosofie en het bijzondere van je producten voortdurend blijven uitleggen."

Tijd overhouden
Positief is de Noord-Hollander Nijdam over de NWO. "Voorheen waren het allemaal kleine clubjes. Naar buiten toe kom je nu veel sterker over. Als de nieuwe winkelformule straks met 50 formulewinkels stevig staat, kun je landelijke reclamecampagnes maken. Dan komen we bij een breder publiek onder de aandacht." Hoewel dat niet zozeer aan de NWO ligt, vindt Nijdam het minder dat je een stukje van het eigen ondernemerschap inlevert. Lachend: "En soms moet je dingen doen, waar je niet altijd direct achter staat, terwijl je er nog voor betaalt ook. Aan de andere kant houd je tijd over om van het leven te genieten en leuke dingen te doen. Je hoeft niet per se 60-70 uur te werken in de week."

Paul Rozmus combineert vak en idealen

"Mijn vak en mijn idealen heb ik kunnen combineren," zegt Paul Rozmus over zijn Groene Winkel. Hij werkte eerst ruim 6 jaar in een gangbare supermarkt en is als basiswinkelier aangesloten bij de NWO. Aan de Nachtegaalstraat 24 in Utrecht runt hij op 215 m² nettowinkeloppervlakte zijn winkel. Omgerekend naar fulltimebanen met 7 medewerkers.
Bij zijn makelaar ligt een zoekopdracht voor een grotere locatie. "Tot 400 m²," meldt Rozmus desgevraagd. "Als het zover komt, zal ik zeker opnieuw overwegen of ik in de nieuwe formulewinkel stap. Ik heb bewust de kat uit de boom willen kijken. Zo van, NWO bewijs je eerst maar eens. Mijn indruk is zeker dat de formule zich positief aan het ontwikkelen is." Van het huidige aantal nieuwe formulewinkels van 24 is een derde deel van de franchisenemers afkomstig uit de basisformule.
Rozmus neemt NWO-diensten af in de vorm van verkoopactieondersteuning, sfeermaterialen, schap en postermateriaal, winkelbegeleiding. "Verder zijn voor mij de Weekberichten belangrijk voor het volgen van trends en ontwikkelingen. Binnen de NWO ervaar ik de contacten met collega's als een verrijking," aldus de Utrechter, die sinds het najaar 1999 deel uitmaakt van de Winkeliersraad. Hij oordeelt positief over de NWO-prestaties tot nu toe. De neuzen staan allemaal dezelfde richting op. Gescoord is vooral op het kwaliteitsbewustzijn onder de leden. Dat is duidelijk verhoogd. Wat meer aandacht behoeft, is het versaanbod. Dat is nog niet goed geregeld, terwijl de consument het steeds meer wil hebben. Wij verkopen al 55% vers. Maar het is eigenlijk meer een toeleveringsverhaal. Het probleem zit vooral bij de grossiers."