Franchising: Erecode te verkiezen boven wetgeving

Moeten franchiseactiviteiten in Nederland bij wet worden geregeld, lees bureaucratisch en onnodig ingewikkeld worden gemaakt? De vraag is of er zoveel misstanden zijn dat wetgeving echt nodig is en of dit een bijdrage aan de preventie daarvan oplevert. Wetgeving is een maatregel die slechts van stal moet worden gehaald als een private regeling niet werkt en daarvan is nog niets aangetoond, integendeel.
De Europese Erecode inzake Franchising is voor alle individuele leden van franchiseverenigingen een bindende regeling. En het is eenvoudig voor een franchisegever de Erecode als onderdeel van de franchiseovereenkomst te benoemen. Waarmee op zich wat "softe" spelregels een harder karakter krijgen, zowel voor franchisegever als franchisenemer. Bovendien wordt een geschil altijd getoetst aan de Erecode, zie hiervoor de Geschillenregeling van de NFV. De inhoud van de Erecode en de werking daarvan is de directe reden dat de Europese Commissie indertijd besloten heeft dat nadere (wetgevende) regeling overbodig was. Terecht gaf en geeft men de voorkeur aan een private regeling, die in de praktijk sinds 1972 zijn waarde heeft bewezen. Dit betekent overigens ook dat de Erecode degelijk door deskundige derden is gewogen alvorens men tot dit oordeel kwam. Het is geen resultaat van achterkamertjes politiek van een groep belanghebbenden, maar een beproefd werkstuk. De Europese Franchise Federatie heeft in de praktijk zijn verantwoordelijkheid genomen en er voor gezorgd dat de Erecode een levend organisme is dat met zijn tijd mee gaat.
Een interessante constatering is dat rechters in EU staten als bijvoorbeeld België en Frankrijk de erecode wel laten meewegen bij hun oordeelvorming aangaande franchisegeschillen. Daarom is het verbazend en eigenlijk teleurstellend dat in Nederland de verhandeling van juridische vraagstukken in de franchise wereld deze Erecode nog te weinig aandacht krijgt. Wat hiervan de reden is?

De Erecode is het ijkpunt
Het begrip "franchise" is geen beschermde kwalificatie, maar de Erecode beschrijft in duidelijke bewoordingen wat er vereist wordt alvorens sprake is van een franchise. Hierover kan geen misverstand ontstaan, dus: alles wat essentiële tekortkomingen vertoont in vergelijking met de definities van de Erecode is in feite geen franchise. Het gaat er om dat te pas en te onpas iemand met een zogenaamde franchise komt, terwijl het dat niet is. Wordt niet te gemakkelijk het woord franchise gebruikt, terwijl niet vaststaat dat daarvan sprake is? Welke wetgeving je ook verzint zij zal niet kunnen tegenhouden dat jaarlijks tientallen bedrijven zich ten onrechte als een franchise afficheren en ook met tientallen sneuvelen.
Wetgeving voor bestaande franchises zou op zijn plaats zijn als blijkt dat er binnen franchiseland sprake is van grove misstanden, die leiden tot procedures en steevast gunstige uitspraken voor de economisch zwakkere partij, de franchisenemer. Hiervan is naar mijn mening niets aangetoond, zowel franchisegevers als franchisenemers zijn als verliezende partij uit procedures gekomen. Hoeveel van de tot heden gevoerde procedures waren voorkomen met wetgeving en in hoeveel gevallen bleek de bestaande wetgeving niet voldoende?
Wetgeving kost vele jaren voorbereiding. Weggegooid geld en verspilde moeite. Er komen zeker geen vestigingseisen of erkenningsregelingen voor een franchise, want dat is in strijd met de politieke uitgangspunten van vermindering van wetgeving. Zie de vestigingswet, of liever, het stapsgewijs verdwijnen daarvan. Waarmee de Erecode in feite alleen aan belang wint en veel meer aandacht verdient dan hij krijgt.

Erecode als leidraad
Hoewel de Erecode in juridische bewoordingen is gesteld, gaat de strekking veel verder. Want het is een praktische leidraad voor iedereen, die een franchise wil opzetten en een geschikt instrument om de kwaliteit van de franchise gedurende de diverse levensfasen op peil te houden. Leg voor het gemak de Erecode voor je en ga alle artikelen na, dan kom je na bestudering tot de slotsom dat dit de fundamenten zijn voor een duurzame relatie binnen een succesvolle franchise. Het is niet alleen de vaste liturgie voor de startende en ervaren franchisegever, maar ook die voor de adviseur, de bankier, de advocaat, de accountant. In hun relaties met franchisegevers en franchisenemers zou de inhoud van de Erecode richting moeten geven aan hun oordeelsvorming en aan de adviezen en toezeggingen die zij geven aan een franchisegever of franchisenemer. De praktijk is anders.
Als je de Erecode economisch interpreteert en gebruikt, kan in de opzet en management van een franchise het nodige leed worden voorkomen. Aanknopingspunten? Neem bij voorbeeld de definities van begrippen als "knowhow", "wezenlijk", "bepaald", "geheim". Hier kan men niet omheen en daarmee is de weg aangegeven die een concept dient af te leggen alvorens het predikaat "franchise" te mogen dragen. Ter bescherming van de franchisenemer, maar ook ter bescherming van de kandidaat franchisegever, vooral in de fase dat hij dit nog niet is en ook niet zou mogen zijn.
Een kandidaat franchisegever kan de blauwdruk voor zijn franchise ontwerpen aan de hand van de essentiële ingrediënten van de Erecode. Eén van de belangrijke gevolgtrekkingen uit die voorbereiding naar een franchise is dat je die pas kunt lanceren na een lange tijd van voorbereiding en testen. Wat we allemaal wel weten: het is niet zo gemakkelijk om een goede franchisegever te worden, in weerwil van alle optimisme.

Tot slot
Een franchiseovereenkomst is een zogenaamd adhesie contract, waarover door een kandidaat franchisenemer weinig te onderhandelen is. Dat is algemeen bekend. Een kandidaat moet dan ook goed bedenken of hij dit wel wil. Maar als hij zijn handtekening heeft gezet is hij er aan gebonden en moet hij zich gewoon houden aan de overeenkomst. De franchisegever heeft het concept bedacht, uitgewerkt, daarin geïnvesteerd en dient het te beschermen ten bate van de organisatie en alle franchisenemers. En als lid van de Nederlandse Franchise Vereniging is hij gebonden aan de Erecode. Dat legt een degelijke verplichting op de franchisegever om te zorgen dat zijn concept aan alle eisen voldoet en dat hij de kandidaat franchisenemer volledig informeert over alle aspecten en risico's. Dit staat allemaal in de Europese Erecode en daarvoor is echt geen wetgeving nodig. De Erecode is niet alleen voor bij de start, maar bepaalt de inhoud van de franchisesamenleving gedurende de gehele looptijd. Het ware te wensen dat dit belangrijke stuk franchiseregelgeving ook bij juristen wat meer aandacht kreeg.

Jan Bezemer